Türk Edebiyatı Ders Notları

 Elinizdeki kitap iki kısımdan oluşuyor: Köprülü’nün hayatı ve edebiyat ders notları… Hayatını içeren ilk kısımda ailesi ve eğitiminden başlayarak büyük ustanın düşünsel ve siyasi gelişimini izleyeceksiniz. Büyüyüp geliştiği dönemin edebi ve kültürel akımlarıyla, özellikle Türkçülük ve Ziya Gökalp’in düşünceleriyle beslenen genç bir entelektüelin yaşadığı dönüşümler, ardından gelen akademik ve siyasi hayatı en az eserleri kadar ilginizi çekecektir. 

Kitabın ikinci kısmı, Köprülü’nün Türk Edebiyatı Tarihi derslerinde alınan notlardan oluşuyor. Batı Türklerinde edebiyat ve bu edebiyatın gelişme şekli üzerine söylediklerinin ardından XIV. yüzyıldan itibaren Anadolu’daki Türk edebiyatının gelişip olgunlaşmasını anlatıyor. Osmanlı edebiyatının başlangıcından sonra Mevlânâ ve Yunus Emre sayesinde iyice güçlenen bir tasavvuf edebiyatı, Türk kültürünün kendisini etkileyen Fars ve Arap edebiyatlarının ortasında gelişip serpilmesi, Çağatay ve Azeri edebiyatı temel alınarak Anadolu dışındaki Türk edebiyatı tarihine de ayrıntılı bir bakış…

Köprülü, neden edebiyat tarihçiliğinin en önemli ismi sayıldığını bizlere  bir kez daha kanıtlıyor…

Osmanlı Türkçesi

Osmanlı Tarihi, kaynak bakımından zengin bir alandır ve içinde, altı asrı aşkın bir medeniyeti barındırmaktadır. Bu uzun tarihin hemen her dönemi için kütüphanelerimizde, başka ülke kütüphanelerinde pek çok yazma ve matbu metin vardır.

Bütün bu kaynakların okunup anlaşılabilmesi ve değerlendirilebilmesi, diline vakıf olmakla mümkündür.

Sadece Osmanlı Tarihi için değil, elbette Cumhuriyet Tarihi alanı için de hem arşiv malzemesi ve hem de büyük miktarda Osmanlı Türkçesi ile yazılmış matbu metin mevcuttur.

Tarihin dışında, kütüphanelerimizde, edebiyattan felsefeye; mantıktan coğrafyaya; tıptan mühendisliğe; matematikten astronomiye, hemen her bilgi alanıyla ilgili metinler mecuttur. Bilim Tarihi çerçevesinde bakıldığında; Tarih, Sanat Tarihi ve Edebiyat dışında diğre bilgi alan uzmanlarının da Osmanlı Türkçesine muhtaç oldukları bir gerçektir.

Hazırladığımız bu kitap, Osmanlı Türkçesini öğrenmek isteyenlerin hedefleri göz önüne alınarak düzenlenmiştir: Edebiyata, Tarihe, Sosyoloji’ye ait metinlere yer verilmiştir. Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça ve Farsça gramer kuralları zengin örneklerle izaha çalışılmıştır. Ayrıca arşiv metinlerine yer verilerek, öğrencilerin Osmanlı alfabesinin kaligrafik özelliklerini öğrenmeleri hedeflenmiştir.

Osmanlı Türkçesi

Osmanlı Tarihi, kaynak bakımından zengin bir alandır ve içinde, altı asrı aşkın bir medeniyeti barındırmaktadır. Bu uzun tarihin hemen her dönemi için kütüphanelerimizde, başka ülke kütüphanelerinde pek çok yazma ve matbu metin vardır.

Bütün bu kaynakların okunup anlaşılabilmesi ve değerlendirilebilmesi, diline vakıf olmakla mümkündür.

Sadece Osmanlı Tarihi için değil, elbette Cumhuriyet Tarihi alanı için de hem arşiv malzemesi ve hem de büyük miktarda Osmanlı Türkçesi ile yazılmış matbu metin mevcuttur.

Tarihin dışında, kütüphanelerimizde, edebiyattan felsefeye; mantıktan coğrafyaya; tıptan mühendisliğe; matematikten astronomiye, hemen her bilgi alanıyla ilgili metinler mecuttur. Bilim Tarihi çerçevesinde bakıldığında; Tarih, Sanat Tarihi ve Edebiyat dışında diğre bilgi alan uzmanlarının da Osmanlı Türkçesine muhtaç oldukları bir gerçektir.

Hazırladığımız bu kitap, Osmanlı Türkçesini öğrenmek isteyenlerin hedefleri göz önüne alınarak düzenlenmiştir: Edebiyata, Tarihe, Sosyoloji’ye ait metinlere yer verilmiştir. Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça ve Farsça gramer kuralları zengin örneklerle izaha çalışılmıştır. Ayrıca arşiv metinlerine yer verilerek, öğrencilerin Osmanlı alfabesinin kaligrafik özelliklerini öğrenmeleri hedeflenmiştir.

Uygulamalı Latin Dili

Bu kitap, haftada yaklaşık 6 saat yapılan derslerle tamamlanabilen iki yıllık bir çalışma dönemine göre hazırlanmış ve denenmiştir. İlk konuların işlenmesi sırasında henüz yeterli bilgi oluşmadığı için, özgün cümle kullanmak pek mümkün olmamıştır; gene de yapılabilecek en az değişiklikle özgününe yakın örnekler derlenmiştir.

Bilgiler artınca, yanlarında yazarların adlarının konulmasından da anlaşılacağı gibi, alıştırmalarda özgün Latince cümlelerin yer almasına özen gösterilmiştir. Böylece ileri düzeye gelip de özgün metinlerle çalışacak öğrenciler, Latincenin yapısına ve söyleme biçimine olduğu kadar, Roma tarihi ve kültürüne, son aşama olarak da Klasik dünyanın düşüncesine ve ruhuna daha kolay yaklaşacaktır.

7'den 70'e Osmanlı Türkçesi

Millî kültürümüzün temelini oluşturan eserlerimizin çoğunluğu, Osmanlıca yazılmıştır. Geçmişimizi anlatan bir kitabe, bir makale, bir mezar taşı ve bunun gibi birçok eseri okuyamadığımız gibi ne anlam ifade ettiğini de bilmemekteyiz. Bu nedenle geçmişimiz ile geleceğimiz arasındaki köprünün temellerini yeniden atabilmek için bu eser herkes için faydalı olacaktır.

Elinizdeki kitap, Osmanlıca’yı rahatlıkla öğrenmemizi sağlarken, içerisindeki örneklerle zenginleştirilmiş anlatımlar ve kelime çevirileriyle kendinizi test edebilecek ve ayrıca sunulan metin çevirileri bölümleri ile yapılan yanlışları da görebileceksiniz.

Tarihimizi ve kültürümüzü öğrenmemiz açısından Osmanlıca derslerine yardımcı olacak bu kaynak eser, 7’den 70’e herkesin Osmanlıca’yı öğrenmesinde kolaylık sağlayacaktır.

Keyifli dersler dileriz.

Osmanlı Türkçesi Öğrenim Seti Çözümlü Metinler – 7

Alfabe bilgisine sahip olan kişiler için hazırlanan bu çalışma ile okuma becerinizi artıracak, başlangıç seviyesinden ileri seviyeye kadar olan farklı metinlerle aşamalı olarak hem kelime hem de yazılış biçimleri konusundaki bilgilerinizi pekiştireceksiniz.
Osmanlı Türkçesi Öğrenim Seti başlığı altında sunulan bu çözümlü metinler ile,

  • Seviyenize göre kitap seçebilecek,
  • Farsça ve Arapça kelime dağarcığınızı genişletecek,
  • Metnin Arap harfli kısmı ile Latin harfli kısmını aynı sayfada görerek kelimelerin yazılış biçimleri ile telaffuzunu tek seferde karşılaştırabileceksiniz.

Yaşar Kemal Sözlüğü

Yaşar Kemal, edebiyatımızın, dilimizin büyük ustalarından biridir. Bir anlatı ustasıdır. Türkçenin şiirini duyuran büyük bir yazardır. Bir destancıdır, bir türkücüdür.

Yaşar Kemal’in okuru, onun Karacaoğlanlığına kapılır, kullandığı sözcüklerin, deyimlerin, atasözlerinin, ilençlerin, yergilerin, alkışların, yakarıların üzerinde durmadan okur. Oysa Yaşar Kemal, o tatlı anlatının akışına nice bölgesel sözler, deyimler, söyleyişler katmıştır. Yaşar Kemal, bölgesel dil öğelerini ortak dilin malı yapmıştır. Yapmıştır ya, bu sav şimdilik “görece bir sav” olarak değerlendirilebilir. Öyledir de: Çünkü Yaşar Kemal gibi bir ortak dil yazarının bütün yapıtlarında kullanılmış olmasıyla bölgesel sözler ortak dile girmiş sayılmak gerekir. Öte yandan, şimdilik bu sözlere Yaşar Kemal’de rastlanır olmasıyla da bölgesellik yürürlüktedir.

İşte, elinizdeki Yaşar Kemal Sözlüğü, bu bölgesel sözlerin bir sözlüğüdür.

Yaşar Kemal Sözlüğü’ndeki sözcükler, atasözleri ve deyimler genel dil sözlüklerinde yoktur. Ya da pek azının ancak değişik biçimleri vardır. Bunların bir bölüğü derleme sözlüklerinde bile yoktur. Bu yönden, çok özel bir sözlüktür bu. Yaşar Kemal’in okurunu olduğu kadar, halk kaynağına yönelmiş her yazarı, sözcük dağarcığını genişletmek isteyen, Türkçenin yöresel olanaklarına eğilmek isteyen herkesi ilgilendirecektir sanırım.
Ancak Yaşar Kemal yalnızca böyle çok özel yönüyle değil, her yönüyle derinlemesine incelenmesi gereken bir ustadır.

Bu sözlük bu yolda atılmış bir adım olsun, bir başçeken olsun dilerim.

– Ali Püsküllüoğlu

Yaratıcı Yazma Süreci

İnsanlar bilgi, duygu, düsünce, hayal, istek ve tasarılarını ifade edebilmek için değişik yollar kullanırlar. Bazen bir duyguyu en iyi anlatmanın yolu jest ve mimiklerden geçer. Bazen bilgi ve düşünceleri geniş hedef kitlelere daha kısa bir zaman içinde, konuşarak anlatmak en kestirme yoldur. Bunlardan başka kişinin iletmek istediği mesajları yer, zaman ve ortam koşullarını dikkate alarak ifade etmek için kullandığı en yaygın yollardan birisi de yazmadır. Sözün kalıcılığını sağlaması, kuşaktan kuşağa aktarılmasına yardımcı olması; düşüncenin açık ve anlaşılır bir biçimde, dil/anlatım bozukluklarından arındırılarak en az hata olasılığı ile hedef kitle(lere) ulaştırılmasını beraberinde getirmesiyle yazı, hem birey hem de toplum hayatının en vazgeçilmez ifade olanaklarından birisidir. Özellikle yazının, yaratıcılık ve yaratıcı düşünmeyle birleşerek oluşturduğu yaratıcı yazma, kisiye eşsiz anlatım olanakları sağlar. Yaratıcı yazılarda; kişiler düşüncelerini, duygularını, ideallerini ve fantezilerini kendi eşsiz dilleriyle ifade eder ve paylaşırlar. Yaratıcı yazma sürecinde kisinin deneyimleri, dildeki güzellikler, özgür bir şekilde akıp giden sözcükler, kişisel ifadeler, gözlemler, yansıtılan farkındalıklar, hayaller önemli bir yer tutar. Bu nedenle kişinin kendisini özgürce ifade etme olanağı bulduğu yaratıcı yazma çalışmalarına çok önem vermek ve yaratıcılık içeren uygulamaları güçlendirmek gerekir.

Dilbilgisi Kavramları Sözlüğü

“(…) 40 yılı aşkın meslek yaşamımızda, terimler kadar birtakım dilbilgisi kavramlarının, unsurlarının da yeterince anlaşılamadığı, yerli yerinde kullanılamadığı için de anlak ve anlatım bozuklukları ile kavram kargaşasasına yol açtığını gördük.

Özellikle yardımcı sözcüklerin işlevlerin  yanlış yerde ve anlamda kullanıldığını tespit ettik. Bunun yanında birtakım eklerin, noktalama işaretlerinin rastgele kullanıldığına tanık olduk.

Bu eksikliği gidermek için de, dilbilgisi terimlerinin yanı sıra, cümlede anlam kazanan ve cümleye değişik anlamlar yükleyen yardımcı sözcüklerin doğru kullanılışlarını, noktalama işaretlerinin tanımlarını ve uygulamalarını, gramer açısından doğru kullanılmakla birlikte, cümleye farklı anlamlar yükleyen eklerin kullanılış biçimlerini ve cümleye kattıkları anlamları: özellikle yazı dilimizde sık yapılan anlatım bozukluklarının nedenlerini ve bu tür bozuklukların nasıl giderileceğini maddeler halinde sıralamaya çalıştı.

Bu açıdan, çalışmamızı terimler sözlüğünün ötesinde, terimlere ek olarak kavramlar sözlüğü biçiminde, el altı kitabı olarak tasarladık.”

Estetisyenin Başucu Kitabı

Yayınlamayı düşündüğünüz kitaplarınız varsa, Türk Edebiyatı’nın yazarları arasına katılmak istiyorsanız. Öğretmenim Dergisi Yayınları’nı tercih edin…

Edebiyat Sözlüğü

Elinizdeki sözlük, edebiyatın temel kavramlarını kapsıyor. Türk edebiyatının gelişim evrelerini, bu evrelerde ortaya konan ürünlerin türsel ve biçimsel özelliklerini, bunların dokusunda yer alan söz ve anlam sanatlarını kuşatıyor. Şiirsel ve anlatısal türler, düşünce yazıları, sözlüğün konu haritasında yer alıyor. Ayrıca düşünce ve duygu dünyamızdaki yeni yaklaşımların, yeni açılımların ürünü olan edebiyat akımları, edebiyat kuramları, bunlara dayalı eleştiri türleri ayrıntılı bir biçimde işleniyor. Dilin kullanımına yönelik kimi dilbilgisi ve dilbilim terimleri de sözlüğün maddeleri arasında.

Edebiyat öğrencileri, öğreticileri için olduğu kadar, edebiyat bilgilerini tazelemek ya da zenginleştirmek isteyen herkes için de bir elkitabı…

The Pickwick Papers

The Pickwick Paper is Dickens’first novel and widely regardede as one of the major classic of comic wriitng in English.Originally serialised in monthly instalments, it quickly became a huge popular succes with sales reaching 40,000 by the finalnumber. In the century and a half since its first apprearance the characters of Mr Pckwick Sam Weller and the whole Pickwickian crew have entered the consciousness of all who love Englısh literature in general and the works of Dickens in particular.

Arsızcadan Türkçeye

Bence sizin konuştuğunuz dil ne İngilizce ne de Fransızca, düpedüz Arsızca!..

Türk mühendisinin kafa yorduğu, Türk işçisinin alın teri döktüğü bir ürüne yabancı isim vermek haysiyetsizliğin âlâsıydı.
Özenti, sıra dışılık arayışı, gizemli olma kaygısı, aşağılık duygusuna kapılma, anlaşılmayarak kendine aydın havası katabilme, ıstılah paralama, havalı olma arzusu, çıktığı kabuğu beğenmeme, çağdaşlaşma yanılgısı, vurdumduymazlık, aymazlık gerekçeleriyle anamızın ak sütü gibi Türkçemizi yetersiz gördük, sığ gördük, örseledik, aşağıladık. Dilimizi çürüterek bindiğimiz dalı kestiğimizin farkına varamadık. Soysuzlaştık, yozlaştık, mankurtlaştık, levantenleştik, züppeleştik, monşerleştik…

Ozan: Dilimi,
Peşkeş çekiyor dilimi.
Ey şehidin gafil torunu!
Attığın düzenbazların mendili mi?
Oyunbozan: Ah o Batı, o Batı!..
İcra eder sömürgecilik sanatı.
Ondan asla vazgeçemem,
Yapsa da hak hukuk edebiyatı.

Ateş Yukarı Doğru Yanar

“Ateş Yukarı Doğru Yanar”da, Osman Şahin’in bugüne dek öykü, roman, şiir, resim, sinema ve edebiyat, hapislik, özgürlük,sansür, zülum ve baskı üstüne yazdığı yazılarla, Cumhuriyet Tarihi’nin en halkçı hareketi olan Köy Enstütüleri üzerine yazıp seçtiği 43 yazısı yer alıyor. “Yarına taşımak, yarının şaşmaz yargısına bırakmak” kaygısıyla hazırlanan bu seçkide, Ahmed Arif’in Osman Şahin’e anlattıkları, Yılmaz Güney’e yapılan saldırılara verdiği yanıtı, Galatlar’ı, Orhan Kemal, Fakir Bayburt, Başaran, Talip Apaydın, Julius Fuçik, Muzaffer Hacıhasanoğlu, Adnan Yücel, Metin Demirtaş, Turgay Nar’ın şiirleri, Zehra Aral, Gülgün Başarır, İsmail Avcı, Ramiz Aydın, Ali Candaş’ın resimleri üstüne yazdığı yazılarla karşılaşacak, kendinizi farklı bir zamanda ve zengin bir çeşitlilik içinde bulacaksınız.

Eğitim ve Öğretim Anlayışıyla Peyami Safa

Semeresi geç alınsa da en sağlam yatırım, insana yapılan yatırımdır. Bir ülkenin kaderini belirleyecek olan eni nesilleri iyi yetiştirmek ve onların elinden tutmak, eğitim öğretim kurumlarının yanında anne baba, basın ve çevrenin de görevidir. Bunda edebî eserlerin ve bu eserleri ortaya koyan edebiyatçıların dolaylı veya doğrudan etkili olduğu muhakkaktır. Edebiyatımızın ve düşünce hayatımızın hemen her alanında ve safhasında kafa yoran ve kalem oynatan Peyami Safa, kendi adıyla veya Server Bedi müstearıyla kaleme aldığı gazete ve dergi yazıları ile edebî çalışmalarında, topluma bakışı v toplumsal olayları tahlili ile en az bir sosyolog kadar kıymetli olmasının yanında insan psikolojisini ele alışıyla toplumun kalkınmasını gerçekleştirecek asıl unsurun, yani “ideal insan”ın yetişmesinde ilk şart olan eğitim ve öğretime dair de en az bir eğitimci kadar kıymetli görüş ve öneriler ortaya koymuştur. İşte elinizdeki bu kitapta, neredeyse 43 yıl süren uzun ve yorucu yazı hayatına atılmadan önce kendisi de öğretmenlik yapmış olan Peyami Safa’nın eğitim ve öğretim hakkındaki görüşlerini bulacaksınız.

Okuldan Uzakta

Rahul Alvares’i ve “Okuldan Uzakta”yı belki de en iyi anlatan kelime çocuksu olabilir. Ve bu tanımlama en doğru tanımlama olur, çünkü kitabın yazarı Rahul Alvares de çocuk denebilecek bir yaşta. Kitabında, liseden sonra hemen üniversiteye gitmeyip, eğitimine ara verdiği bir yıl içerisinde yaşadıklarını ve öğrendiklerini gençliğin naif diliyle ve zevkle okunabilecek şekilde anlatıyor.

Oscar Wilde'dan Hikayeler (derece 4-C)

Bu kitap belirli bir sözcük çerçevesi içinde ve en basit İngilizce’yle yazılmış hikayelerden oluşmuştur. Kitabın özelliği her İngilizce sayfanın karşısında Türkçe çevirisinin bulunması ve ayrıca her hikaye sonunda onunla ilgili sorular ve cevapların yer almasıdır.Bir buçuk yıllık İngilizce öğrenimi sonunda rahatça okunabilecek kolaylıkta olan bu kitap İngilizce hikaye serisinin biraz ilerlemiş düzeyi olan “dördüncü derece” kitaplarından biridir. 

Güneş Umuttan Şimdi Doğar

Eski bir söylence, Tanrı’nın otuz altı iyi insanın yüzü suyu hürmetine dünyayı yok etmekten vazgeçtiğini anlatır. Bu bir masaldır ama, dünyanın yaşanabilir bir yer olmayı erdemler sayesinde sürdürdüğü, gerçektir. Doğruluk, adalet, merhamet, iyilik, vefa, incelik, çalışkanlık, özveri gibi değerlerle karşılaştığımızda gözümüzün ışıyıp, içimizin ısınması, unutmaya başladığımız insani özümüzle karşılaştığımızı fark etmemizden kaynaklanıyor olmasın sakın? Ya bu değerlerin hepsini birden bir insanda bulmak? İşte bu mucizedir ve bu yüzden de seyrek görünür. Türkan Saylan, seyrek bulunan bu tür insanlardandır. Yalnızca söyledikleri ve yazdıklarıyla değil, yaşamıyla da öğreten bir öğretim üyesi… Tüm çocukları öz çocuğu gibi gören bir anne… Hastalığa, hastanın açısından bakmayı; hastayı, hastalığı taşıyan bir organizma olarak değil, insan olarak görmeyi başarabilen bir “arkadaş hekim”… Cüzzamı ülkemizden ve dünyadan silme yolunda büyük başarı sağlamış, bu alanda yaptığı çalışmalarla dünyanın sayılı cüzzam otoritelerinden biri olmuş, Ganclhi Ödülü’ne layık görülmüş bir bilim insanı… Ülkesinin, dünyanın gelişmiş ülkeleri arasında olmayı hak ettiğine inanan, cehaletle, dogmayla, çıkar ilişkileriyle savaşmaktan geri durmayan bir aydın… Çocukluk arkadaşlarını hâlâ okul numaralarıyla anımsayan, topluma ve insanlığa hizmet etmiş olan herkese vefa duygusuyla bağlı bir dost… İnsanüstü bir çalışma temposuyla yıllardır halk sağlığı için, eğitim İçin, çağdaşlaşma için, kadın ve insan hakları için, demokrasi için, ülkesinin ve insanlığın aydınlık geleceği için didinen bir eylemci, bir Cumhuriyet kadını… Ve daha birçok erdem… Bu kitapta, belki de uzaktan tanıyıp merak ettiğiniz Türkan Saylan’ın özel yaşamını, mutluluklarını, düşlerini, umutlarını, düşüncelerini bulacaksınız. Neredeyse yetmiş yıllık bir yaşam öyküsüyle gözünüz ışıyıp, içiniz ısınacak. Güneşi doğuranın aslında umut olduğunu göreceksiniz… – Mehmet Zaman Saçlıoğlu